Sözlü Mülakatta Dikkat Edilmesi Gerekenler
Sözlü mülakat, birçok adayın düşündüğünün aksine bilgi yarışması değildir. Komisyon üyeleri sadece doğru cevap verip vermediğinizi değil; stres altında nasıl davrandığınızı, iletişim becerinizi, askerlik mesleğine uygun kişilik özelliklerine sahip olup olmadığınızı ve bu mesleği gerçekten isteyip istemediğinizi değerlendirmektedir.
Bu nedenle mülakata yalnızca bilgi çalışarak değil; davranış, duruş ve iletişim açısından da hazırlanmanız gerekir.
1. Kendinize Güvenin, Ancak Kibirli Görünmeyin
Komisyon üyeleri özgüvenli adayları sever. Sorulara cevap verirken sesiniz net olmalı ve söylediklerinize inandığınızı hissettirmelisiniz.
Kararsız konuşmak, sürekli fikrinizi değiştirmek veya “galiba”, “sanırım”, “herhalde” gibi ifadeleri sık kullanmak özgüven eksikliği izlenimi oluşturabilir.
Özgüven ile ukalalık arasındaki çizgiyi de iyi koruyun. Kendinizden emin olun ancak komisyon üyeleriyle tartışmaya girmeyin veya onları düzeltmeye çalışmayın.
2. Heyecanınızı Kontrol Altında Tutun
Heyecan yaşamanız tamamen normaldir. Komisyon bunun farkındadır. Onların dikkat ettiği konu heyecanlanmanız değil, heyecanınızı yönetebilmenizdir.
Aşağıdaki davranışlar olumsuz izlenim oluşturabilir:
Elleri sürekli ovuşturmak
Parmakları çıtlatmak
Diz sallamak
Ayağı sürekli hareket ettirmek
Dudak yemek
Kalem veya dosyayla oynamak
Burna, kulağa veya saça sürekli dokunmak
Sürekli yutkunmak
Göz temasından kaçmak
Mülakata girmeden önce birkaç kez derin nefes almak ve nefesinizi kontrollü vermek heyecanınızı azaltacaktır.
Unutmayın; kendinizi ne kadar sakin hissederseniz cevaplarınız da o kadar akıcı olacaktır.
3. Kıyafet Seçiminiz Temiz ve Resmî Olmalıdır
Takım elbise giymek zorunlu değildir.
Ancak ilk izlenimin çok önemli olduğu unutulmamalıdır.
Erkek adaylar için ideal kombin:
Siyah veya lacivert kumaş pantolon
Beyaz veya açık renk sade gömlek
İmkân varsa siyah takım elbise
Temiz klasik ayakkabı
Koyu renk kemer
Temiz tıraş veya bakımlı sakal
Kadın adaylar için ideal kombin:
Siyah veya lacivert kumaş pantolon
Resmî ceket veya sade gömlek
Rahat, orta yükseklikte ayakkabı
Abartısız makyaj
Düzenli saç modeli
Gösterişli aksesuarlar, yoğun parfüm, aşırı makyaj veya dikkat çeken kıyafetlerden kaçınılmalıdır.
Komisyonun dikkatini kıyafetinize değil, kişiliğinize çekmeniz gerekir.
4. Takım Elbise Giyiyorsanız Düğme Kuralını Unutmayın
Takım elbise ile giriyorsanız;
Kapıdan içeri girmeden önce ceketin üst düğmesi ilikli olmalıdır.
Sandalyeye otururken düğme açılır.
Ayağa kalkarken tekrar iliklenir.
Alt düğme ise hiçbir zaman iliklenmez.
Bu küçük ayrıntılar disiplin anlayışınızı gösteren detaylardan biridir.
5. Oturuşunuz Askerî Disiplini Yansıtmalıdır
Sandalyeye oturduğunuz andan itibaren beden diliniz değerlendirilmektedir.
Doğru oturuş şu şekildedir:
Dik oturun.
Omuzlarınız geride olsun.
Elleriniz dizlerinizin üzerinde dursun.
Ayak tabanlarınız yere tam bassın.
Dizleriniz normal açıklıkta olsun.
Ayaklarınızı sallamayın.
Sandalyeye yayılmayın.
Arkaya yaslanıp rahat tavırlar sergilemeyin.
Kendinizi kasacak kadar sert durmanız gerekmez. Rahat ama disiplinli bir görünüm yeterlidir.
6. Konuşmanız Açık ve Akıcı Olsun
Konuşurken;
Kelimeleri yutmayın.
Çok hızlı konuşmayın.
Çok yavaş konuşmayın.
Cümlelerinizi yarım bırakmayın.
“Eee…”, “ııı…”, “şey…” gibi dolgu ifadelerini mümkün olduğunca azaltın.
Soruyu anlamadıysanız tekrar edilmesini istemekten çekinmeyin.
Anlamadan cevap vermek yanlış cevap vermekten daha olumsuz değerlendirilebilir.
7. Göz Temasını Kaybetmeyin
Komisyon üyesi konuşurken onu dinleyin.
Siz konuşurken de cevabınızı yönelttiğiniz kişinin gözlerine doğal şekilde bakın.
Sürekli yere bakmak, tavana bakmak veya odadaki eşyalara odaklanmak özgüven eksikliği olarak yorumlanabilir.
Ancak göz temasını da dik dik bakacak şekilde abartmayın.
Doğal olun.
8. Hitap Şekliniz Doğru Olmalıdır
Askerî üniforma giyen personele:
“Komutanım”
Sivil kıyafetli personele:
“Efendim”
şeklinde hitap edilmesi uygun olacaktır.
Konuşmanız boyunca saygılı bir üslubu koruyun.
9. Kendinizi Tanıtırken Dengeyi Koruyun
“Kendinizi tanıtın.” sorusu neredeyse her mülakatta gelir.
Bu bölüm yaklaşık 1-2 dakika sürmelidir.
Şu sıralamayla ilerleyebilirsiniz:
Adınız ve yaşınız
Memleketiniz
Eğitim durumunuz
Hobileriniz
Spor faaliyetleriniz
Katıldığınız kurslar veya başarılarınız
Neden asker olmak istediğiniz
Varsa ödülleriniz, dereceleriniz veya önemli başarılarınızı konuşmanın sonunda belirtmeniz daha etkili olacaktır.
10. Bilmediğiniz Sorularda Dürüst Olun
Komisyon her sorunun cevabını bilmenizi beklemez.
Bilmediğiniz bir konuda tahmin yürütmeye çalışmanız güvenilirliğinizi azaltabilir.
Şöyle cevap vermeniz daha doğrudur:
“Bu sorunun cevabını bilmiyorum efendim.”
veya
“Şu an cevabını bilmiyorum efendim. Mülakat sonrasında mutlaka araştıracağım.”
Dürüst olmak çoğu zaman yanlış bilgi vermekten daha değerlidir.
11. Baskı Sorularına Hazırlıklı Olun
Komisyon bazen adayın psikolojik dayanıklılığını ölçmek amacıyla baskı kurabilir.
Örneğin;
Seni elersek ne yaparsın?
Ailen izin vermese ne yaparsın?
Astsubay ol desen kabul eder misin?
Bu meslek sana göre değil desem?
Vazgeç desen vazgeçer misin?
Bu soruların amacı sizi üzmek değildir.
Amaç; hedefinize ne kadar bağlı olduğunuzu ve baskı altında nasıl düşündüğünüzü görmektir.
Bu tür sorularda panik yapmadan, sakin şekilde cevap vermelisiniz.
Örneğin;
“Bu mesleği gerçekten istiyorum komutanım. Başarısız olursam eksiklerimi tamamlayıp tekrar denemek isterim.”
Bu tarz cevaplar kararlılığınızı gösterir.
12. Komisyon Gülerse Siz Ölçülü Davranın
Komisyon üyeleri zaman zaman ortamı yumuşatmak için gülümseyebilir.
Siz de doğal şekilde hafif tebessüm edebilirsiniz.
Ancak kahkaha atmak, aşırı samimi davranmak veya laubali tavırlar sergilemek doğru değildir.
Askerî ciddiyetinizi korumanız beklenir.
13. Mülakatı Doğru Şekilde Bitirin
Komisyon Başkanı dosyanızı uzattığında;
Dosyanızı alın.
Kısa şekilde teşekkür edin.
Ayağa kalkın.
Ceketinizi ilikleyin.
Arkanızı dönerek normal yürüyüşle odadan çıkın.
Eskiden bazı adaylar geri geri çıkmaya çalışıyordu. Son yıllarda komisyonların özellikle bu davranışın gereksiz olduğunu adaylara söylediği bilinmektedir.
Doğal şekilde dönerek çıkmanız yeterlidir.
Sözlü Mülakatta Komisyon Sizden Aslında Ne Bekliyor?
Bir aday ne kadar çalışırsa çalışsın karakterini birkaç haftada tamamen değiştiremez.
Bu nedenle komisyon kusursuz insan aramaz.
Onların görmek istediği; öğrenmeye açık, disiplinli, dürüst ve askerlik mesleğine uygun adaylardır.
Mülakat boyunca komisyonu şu dört konuda ikna etmeye çalışmalısınız.
1. Ben askerlik mesleğini yapabilirim.
Fiziksel ve psikolojik olarak bu görevin sorumluluğunu taşıyabileceğinizi göstermelisiniz.
2. Ben bu okulu gerçekten istiyorum.
Askerliği yalnızca iş garantisi olarak değil, bilinçli bir meslek tercihi olarak seçtiğinizi hissettirmelisiniz.
3. Askerî yaşama uyum sağlayabilirim.
Disiplinli yaşamı kabul ettiğinizi, emir-komuta sistemine uyum sağlayabileceğinizi ve ekip çalışmasına yatkın olduğunuzu davranışlarınızla göstermelisiniz.
4. Mantıklı düşünebilirim.
Bazı soruların doğru cevabı olmayabilir.
Komisyon çoğu zaman cevabınızdan çok düşünme biçiminizi değerlendirir.
Bu nedenle acele etmeyin.
Soruyu analiz edin.
Mantıklı gerekçeler sunarak cevap verin.
Komisyon Adaylarda Hangi Özelliklere Dikkat Ediyor?
Sözlü mülakatta değerlendirme yalnızca bilgi düzeyine göre yapılmaz. Komisyon üyeleri adayın genel profilini değerlendirir. Özellikle şu özellikler ön plana çıkar:
Kendine güveni
Dürüstlüğü
İfade ve iletişim becerisi
Türkçeyi doğru ve akıcı kullanabilmesi
Psikolojik dayanıklılığı
Stres altında davranışları
Söyleneni doğru anlayabilmesi
Mantıklı karar verebilmesi
Fikirleri arasındaki tutarlılık
İkna kabiliyeti
Genel kültür seviyesi
Öğrenmeye ve gelişime açıklığı
Askerlik mesleğine yönelik motivasyonu
Davranışlarındaki denge ve olgunluk
Emir-komuta sistemine uyum sağlayabilecek karakter yapısı
Son olarak şunu unutmayın: Mülakatı kazandıran tek şey ezberlenmiş cevaplar değildir. Komisyon üyeleri her yıl yüzlerce adayla görüşmektedir ve ezberlenmiş cevapları kolaylıkla fark edebilir. Bu nedenle cevaplarınızı önceden çalışın, ancak mülakat sırasında kendi cümlelerinizle, doğal ve samimi bir şekilde ifade etmeye özen gösterin. Bilgili, saygılı, disiplinli ve kararlı bir duruş sergilemeniz, çoğu zaman uzun ezberlerden çok daha güçlü bir izlenim bırakacaktır.